Ziimä

Var Erika Hössli*

Au wenn mä schä zämmäzellt hätti, hewer no churzi Bei gchä. Ds Hüetä wär nit ds Problem gsi, aber uff der Doorfalpä detä, uff der anderä Tallsitä ischt mä uusgschtellts gsi wiä uf ärä Büüni, alli hent dä ganz Zit gsee chönnä, was wer gmacht hent und waa jedä einzeln Schwanz gweidet het. Nit kat dass, waa mä bruucht, zum gueti Aarbet leischtä.

Wenn wer am Aabed hundstotmüedä mit dem Vee hei cho sind, het nisch zusserscht im Doorf der Usserschthuusliechert atungä, waa wer de moorä wenn mit dem Vee hi söllä; uff der Gassä, underem Brunnä, bir Chilchä, bim Bachhuus, bim Wäschemli, var Müli und vam Nüühuus iichi bis zum Nüschtall hewer guet gmeinti Ratschlegg, Bifäl, Verboti und Tagesrappört gchöört, wer hent nümä gwisst, wass wer jetz wenn machä und wiä hüetä söllä.

Fürr di eintä siwer z früa uff ds Ggliger, fürr di anderä z schpaat, disch hent gseit villlll hööcher uuf, di anderä jaa nit hööcher uuf, detä troolen sch nich de äpä, innerzuä sii doch di besser Weid, usserzuä heigs scho immer ds breever Grass gchä, das witer iichi sig nuu Gschlüder.

Gäget End var eerschtä Wuchä hän i äs Aabedsch, waa wer alls Vee zruggggä gchä hent, dem Eeni im halbä Schtalltürrli hangendi miis bliischwäär Häärz uusgschüttet. Är het zuegglost wiä nuu äär zuälosä het chönnä, eini va schiinä groossä, schöönä Hend an der Rundig vam Pfiiffächopf. Mit dä Augä ischt är äswaa dä vertruutä Runzlä vam Geissbäärg uff der anderä Tallsitä naachi gfaarä, dä Chrachä, Chratzli und Töbel und dä Schtuudäziimä.

Naa mä Wiiltschi hed är d Pfiiffä us äm Muul gnu und schi au uff ds Türrli gschtützt und gseit, mit dem Blick immer no im Geissbäärg detä: «Lan schä la redä, loss guet zuä und dernaa mach kat prezis, wass dich guet tunkt. – De chunnts scho rächt.»

De hewer no beedi ä bits midänaderä uff di ander Sitä dürr gluegt, bis d Doorfchuä uliidigi am Baarmä ggrangget het. Ich hän d Prötschel va miim Schooss azogä und frisch pundä. Der Eeni het der Rigel vam Schtalltürrli glüpft und mi mid ämä Lächlä wider in an anderi Wäält uusglaa. Ich hän schä nümä gfürtet. Iwendig hän i än breitä Ziimä Liecht und Zueversicht an miim Hooliecht gsee und hinder dem Ziimä Liecht ischt ämal sicher der Eeni gschtandä, wenn nit no äpes vil Gröössersch.

*Erika Hössli ist in Hinterrhein aufgewachsen und lebt heute in Splügen. Sie arbeitete als Lehrerin und schulische Heilpädagogin und leitet die Mundart-Schreibwerkstatt der Walservereinigung Graubünden. Seit vielen Jahren schreibt sie Walserdeutsch; ihr Buch «Äs Ääli – Lexikon der sterbenden Wörter» ist eine Hommage an den verschwindenden Walserdialekt des Rheinwalds.