Lantschau, cumbattiu e gudignau cun success

da giusep CAPaul

Sep (Giusep Condrau) ha giu constatau avon 56 onns en la «Gasetta Romontscha» (GR), cu la pcd veva acquistau suveranamein 3 dils 6 mandats dil Grischun el cussegl naziunal. En quei trio magistral eran dus Sursilvans. Quei fuva era stau ils fretgs da considerabels sforzs propagandistics, principalmein en la GR. Exactamein quei recept (da success) ei era vegnius applicaus uonn en Surselva – cun clara finamira, perseveronza endinada ed in engaschi exemplaric en favur da Martin Candinas pil cussegl naziunal. Ed il resun ei staus talmein surprendents ch’il giuven cristiandemocrat sursilvan ei vegnius igl emprem sin gliesta dalla pcd ed uss era ius sin quella cun la plema tras sias 14 330 vuschs che fan el cusseglier naziunal. Igl ei era semussau – sco quei che jeu hai giu constatau pli baul en quest liug – che Martin Candinas ei in ver pegliavuschs e secumprovau garant per talas. Perquei hai jeu adina era quintau per el cun in resultat considerabel – sco quei ch’igl era stau il cass sco deputau el cumin dalla Cadi ed avon quater onns sisum la gliesta dalla giuvna pcd pil cussegl naziunal.

La Surselva ha realisau quella gada fetg baul con periclitada che sia vusch el cussegl naziunal era e ch’ei fuva pusseivel mo cun Martin Candinas dad occupar vinavon siu sulet mandat el cussegl naziunal – sco quei ch’igl ei stau il cass prest senza interrupziun dapi 1848. Per segirar quella cuntinuitad ei vegniu mess exemplaricamein bein fil en guila. Jeu sun staus involvius l’emprema gada 1963 sco redactur dalla «Vusch dils mats» (organ dallas cumpignias da mats sursilvans) el cumbat electoral pil cussegl naziunal. Naven da 1971 ei quei succediu sco redactur dalla GR mintga quater onns. En tut quei temps hai jeu maina «pers» ina elecziun, era lu buca, cu plirs Sursilvans eran el fiug per in post, quei che caschunava grondas tensiuns e buca pigns cumbats interns.

Quella gada ein las preparativas per la nominaziun dil candidat Martin Candinas succedidas el cumin, ella regiun Surselva e sin plaun cantunal la finala en unanimitad e perinadad. Igl ei vegniu declarau categoricamein e detschartamein ch’ins vegli mo in sulet candidat dalla Surselva sin la gliesta dalla pcd ed era contonschiu – tras ina delegaziun prest cumpleta ord la regiun sur igl Uaul da Flem – che Martin Candinas ei vegnius cun distanza sin plaz 1 silla gliesta. Quei deva buns aspects. Duront l’entira campagna electorala han ins mai udiu ina dissonanza ni forsa che zatgi vess tratg davos ora sil candidat dalla ed ord la Surselva. Quei ei senza precedenza – ed ella retrospectiva ina vera miracla.

La gronda propaganda ei vegnida purtada dalla pcd dalla Cadi, dalla pcd regiunala, da biars auturs da brevs recumandontas, dad inserents ed inserats e tras pender ora numerus placats da tuts formats cun clars appels – e quei tochen la davosa minuta. Specialmein eisi stau ils giuvens che han formau il comite da sustegn electoral e la Gruppa «S’engascha Surselva per nossa vusch a Berna». Quei tut ha tuttina muentau «empau lavina nera», ch’ei semutada quella gada en ina sursilvana, essend ch’ins ha era propagau ed uss elegiu Martin Candinas sco il candidat dalla Surselva. Quei ha fatg ir stedi all’urna. Il facit ei la buna nova: La Surselva ei vinavon presenta cun in cusseglier naziunal a Berna.