×

Ina veta cun e per l’agricultura

Ch’il cumiau da sias vaccas ei staus fetg emoziunals pon ins percorscher aunc pressapauc dus meins pli tard. Il settember ha Adolf Schmed da Cavardiras vendiu ses animals gronds e quei suenter esser staus colligiaus cun quels l’entira veta.

Südostschweiz
10.12.14 - 01:00 Uhr
Zeitung

Quest atun ei Adolf Schmed sedistaccaus da sias vaccas, las davosas da Cavardiras

Da Hans Huonder / anr

Ina consolaziun ein las cauras ch’el vul aunc tener enzacons onns. Cun nov onns ha Adolf Schmed piars siu bab. Ensemen cun siu frar Sigisbert e sia mumma Victoria, nata Blumenthal da Rumein, ha el surpriu l’incarica da tgirar il menaschi puril. Quei ei stau tut auter che sempel. «Nus havevan lu entginas vaccas e zacons schetgs, sco biars auters era», seregorda Adolf Schmed. Suenter la scolaziun duront dus onns al Plantahof surpren el 1969, ella vegliadetgna da 25 onns, il menaschi puril a Cavardiras: «Jeu fagess aunc ina ga il medem. Il puresser ha dau a mi gronda cuntentientscha e satisfacziun. Igl ei stau ina clamada el ver senn dil plaid. Gnanc ina ga en tut quels onns ei il patratg da far enzatgei auter vegnius.» Mirond anavos seigi el cuntents cul contonschiu, el hagi adina giu quei ch’el hagi duvrau: «Cura ch’il svegliarin stgalinava la damaun allas 05.00 levavel jeu cun plascher.»

Sin las Aclas e Caischavedra

Avon rodund 40 onns dumbrava Cavardiras aunc nov purs cun biestga. Uss eis ei negins pli. «1966 deva ei a Cavardiras 30 vaccas, 50 schetgs, rodund 100 cauras ed 80 nuorsas», seregorda Adolf Schmed. Els nuegls digl uclaun da S. Antoni ein da cattar oz aunc enzacontas nuorsas e cauras. Ord in vitg puril el ver senn dil plaid ei daventau in’ucliva fetg ruasseivla. Biars gaudan la pensiun, singuls serendan da cheu anora alla lavur. Igl onn 1996 dumbrava Cavardiras aunc 46 habitontas e habitonts, ussa rodund dus tozzels. Denter quels s’audan ils conjugals Claudia ed Adolf Schmed. Lur treis feglias han – sco auters giuvenils era – bandunau igl uclaun. Adolf Schmed ch’ei naschius igl onn 1944 ha buca tschercau il lontan per sia veta: «Jeu sundel carschius si e restaus cheu ed adina sesentius bein. Tgei vulan ins aunc dapli.» Sia veta ei stada il menaschi puril cun baghetgs el vitg, sin las Aclas ed el mises a Caischavedra. «Pli baul eran ils mises a Caischavedra occupai dils purs. La sera deva ei sentupadas ed interessants discuors», seregorda Adolf Schmed. Schegie ch’el posseda sez tegia da mises era el en ses giuvns onns savens sin viseta tier Placi e Battesta Deflorin che havevan il mises ella vischinonza: «Cheu vegneva ei tschintschau mintga sera mo dil puresser. Enzatgei auter deva ei buca. Per mei era quei fascinont.» Buca da far curvien che Adolf Schmed ei restaus fideivels all’agricultura sia entira veta e fatg vess quei mument che las davosas vaccas han bandunau siu menaschi. «La primavera vargada ein ellas vegnidas da mises per serender ad alp. Lu haiel jeu saviu ch’ellas seigien la davosa ga cheu. Quei ei stau in fetg dir mument», di Adolf Schmed plein emoziun. Arrivadas igl atun dall’alp ein ellas vegnidas transportadas paucs dis suenter tiel possessur niev el cantun Turgovia.

Mai s’enriclaus

Suenter haver surpriu il menaschi puril da famiglia ha Adolf Schmed engrondiu quel successivamein, cultivond entochen 15 hectaras. Ultra dalla biestga ha el era decidiu 1957 da tener entginas cauras. Nuorsas perencunter, ch’el ha medemamein teniu entgins onns, ein buca stadas ses animals preferi: «Nuorsas ein stinadas, ferton che cauras ein animals familiars. Per quei motiv essan nus era sedecidi da tener ellas aunc entgins onns.» Adolf Schmed tgirava ses animals en plirs baghetgs. «Enzatgei fagess jeu oz auter. Jeu baghegiass ina stalla e centralisass il menaschi», di il vischin da Cavardiras ch’ei era staus quater onns ad alp sco giuvenot. Ch’il menaschi ei en quella fuorma tonaton buca staus in stuer attribuescha el era al grond sustegn dalla consorta Claudia e dallas treis feglias: «En in menaschi puril sco nus havein giu drova ei il sustegn dall’entira famiglia. Auter va ei buca.» Semidada da rudien ei ton la lavur sil funs sco en stalla. Ferton che quella succedeva pli baul praticamein mo a maun, domineschan las maschinas oz. La consequenza – era dil diember sminuent da menaschis purils – ei che loghens meins bein accessibels cun maschinas creschan en. «Corporalmein era nossa lavur pli strentga, mo mirau sur tut ora era la lavur dil puresser bia pli biala ch’ozildi cun adina puspei novas leschas e prescripziuns», constatescha Adolf Schmed. Sche la sanadad lubescha vul el eventualmein prender si la primavera duas ni treis vaccas per ir a mises e per caschar leu. Ina lavur – ni meglier detg ina occupaziun – ch’el ha gudiu biars onns: «Il mises si Caischavedra ei mia secunda patria.»

Kommentieren
Wir bitten um euer Verständnis, dass der Zugang zu den Kommentaren unseren Abonnenten vorbehalten ist. Registriere dich und erhalte Zugriff auf mehr Artikel oder erhalte unlimitierter Zugang zu allen Inhalten, indem du dich für eines unserer digitalen Abos entscheidest.
Könnte euch auch interessieren
Mehr zu Zeitung MEHR