×

Enggi Wiiti

Enggi Wiiti

Südostschweiz
vor 5 Monaten in
SYMBOLBILD/UNSPLASH
SYMBOLBILD/UNSPLASH

Das Zusammenleben der Sprachen und Kulturen in Graubünden: Das ist das Thema der Kolumne «Convivenza», die wöchentlich in der «Südostschweiz» und der romanischen Tageszeitung «La Quotidiana» publiziert wird.

Än Kolumnä var Elisabeth Mani-Heldstab*

I hann afä ganz hüüffä erschti Jubileeä fiirä törfä. Wia gäärä bsinn i mi an ds erscht Jaar ir Frömdi, ds erscht Jaar as Schualmeischteri, dn erscht Hochziitstag und dn erscht Geburtstag van ünschnä Chind. Hüür weeri noch ganz äs bsunders Jubileeum derzua cho, üns erschtä Jaar as Pensionierti! Was hei miar nisch nid alls in das Jaar iingeplanet! Reisä in alli Herrä Lender, Velotuurä über Spitz und Bärgä und Feeriä am Meer. Aber dua, uf ei Chlapf, ischt grad nüd mee gsi wia äsiä. Bin däm Jubileeum gid s gaar nüüd z fiirä. Daheimed bliibä, kein Bsüech van Enekli, keini bin ünschnä Eltischtä im Spital, im Alters- oder Pflägeheim und au nid ds letscht Gleit bi liäbä Verstorbnä. Das Jaar hed nisch gleert, zruggzsteckä, z verzichtä und enggi Wiiti uuszhaltä.

Iischrenkigä gchöörend zur Tagesoornig, di eintä sind ringer z verstaa, bin andernä bruucht s än bitz lenger. Eis aber hei mr alli glärnet, miar tragend, gärä oder ungärä, ä Maskä für em Gsicht.

Nid, dass ii mi Nasä nid au viil liaber in di frisch Luft hebä. Jetz aber z bhauptä, mä siiji va mä Stoffblätz oder va mä Stuck Papiir i schiir Friiheit iingschrenkt, d säb ischt äm Hobel scho wacker Iisä ggä. Miar chönd albig noch sälber schnuufä, ünsch Oorä chönd losä und d Augä gsiend, wenn sch nid grad hindr bschlagnä Brillägleser sind, tiptop drüber uus. Au üns Hirni chann preziis gliich hirnä und deichä wia sus.

Dass di eintä aber nid schaffä chönd, finanzielli Sorgä heind und nid wüssend, wia s söll wiitergaa, säb ischt bitter und tuad ünsch allnä leid. I deichä grad an ünschi Jungä, wa am Aafang van irjä Pruafsläbä staand oder d Leer nid machä chönd wia sus. Und das derzua noch i mä Läbensabschnitt, wa mä sövel gäärä mid Gliichaltrigä underwägs ischt, au ämal us dä Silä springt und dr Familiätürgg grad gar nid an erschter Stell var Friizitbeschäftigig steid. Für ünschi Jungä gid dia Ziit schon zünftig enggi Wiiti. Nid um ä Wunder iss eim da äsiä um z zöörelä und in all Fäckti z sperzä. Aber mit all Tag nüü Sündäböck z suachä, ischt niamed gholfä.

Ja, ds Zämmäsiin und ds Hengerä mid liabä Fründä, spontan äswän chönnä iiladä oder eifach wider ämal äswa hii reisä, das feelt au miar am allermeischtä, dsäb striit i nid ab. Aber de lis i di Ziitig und losä d Nachrichtä us aller Wäld. Z erfaarä, wia viil viil schlimmer es in andernä Lender ganz hüüfa Menschä trifft, das macht mi eifach nu still und betroffä. Wia dankbar chönnd miar doch sii, i mä Land z läbä, wa für ds Nötigstä im Läbä gsorget isch.

Där tonders Virus ischt da und miar müassend läärnä dermit läbä. Dass mr nümmä chönnd tua wia miar wend, säb simmer bis jetz halt nid gwonet. Und, ättes abgwennä gangi äbä bi liicht ättes nid sövel gchand, wiä angwennä, dsäb heind schon Generazionä vor ünsch läärnä müassä und miar läärnend s jetz au.

Sa nusä, au wenn s däwägg, wia s gsin ischt, vermuatli nia mee chund, vorwärts geid s allimal, au us dr enggschtä Wiiti.

*Elisabeth Mani-Heldstab ist Präsidentin der Walservereinigung Graubünden. Sie wohnt in Davos Dorf.

Glossar:

Enggi Wiiti ha: über wenig Möglichkeiten verfügen, eingeschränkt sein
mi bsinnä: mich erinnern

hüür: dieses Jahr
äm Hobel wacker Iisä ggä: das ist zünftig übertrieben
ämal zümftig us dä Silä springä: ganz anders handeln, als erwartet, sich von einem Zwang befreien
in all Fäckti sperzä: nach allen Seiten ausschlagen
Abgwennä gangi bi liicht ättes nid sövel gchand wia angwennä: oft ist das Abgewöhnen nicht so leicht wie das wie das Angewöhnen (Sprichwort)
sä nusä: sei es wie es will
allimal: immer / stets
däwägg: auf diesem Weg, so

Kommentieren

Kommentar senden
E-Paper
Folge uns auf Social Media!
Immer up-to-date mit den besten News aus der Medienfamilie Südostschweiz.
Nicht mehr fragen