Dr alt Gufler

von Hansjakob Marti*

Dr alt Gufler sig nüd ä Gsprächigä gsi. Minä Vater het verzellt, der sig ämalä Lanzig zu im chuu, wegämä Wurf Fääggä. Er häg ä gschlagni Halbstund i der Chrummä inä gluäget, uni äs Wort z sägä. Dr Vater hetem do dängg afed ämal dr Priis gseit. Nanerä Stund häg dr Gufler gseit: «Ja, um der Priis chusch mers Morä bringä», und sig wider gangä, uni Adiä z sägä.

Dr Mattbrunnä This sig asä Chnab binem z Alp gsii. Dr alt Gufler häg i eim Sänntä gchüäeret und äsoo gad als ächlä chännä überluägä. Er, dr This, sig i disem Sänntä Chüäer gsii. Er isch dängg ä noch jung gsii und het am Morged früä mösä us dä Federä. Do ischer halt ämal amä Namittag iignüggt, woner zoberscht i dr Blanggä obä ghogget isch. Woner erwachet sig, sigs do halt ächlä speeter gsii und do häger gad zwei Chalber erschwiggt, wo ob im obä inäs Bändli usä trüllet siged. Er isch meineid erschroggä und het schu gwüsst, asem dr «Alt» irgendwo zuäluäget. Do ischem i Sinn chuu, aser noch ächlä Salz im Hosäsagg heig. Mit dem Salz ischer de zwei Chalber wider gu durä büüschälä und durä zööchtä. Er het wagger Gfell ka, äs isch keis abäkiit, aber im hets gläbi gad raass gwuälet.

Er häg dänggt, am Abed gebs dä että ä Abäbuz, aber äs sig nüd schlimm gsii. Dr alt Gufler häg nu züänem gseit: «Isch ä äs Wunder, as dr das i Sinn chuu isch!» Derna siger wider gangä.

Dr bstellti Sänn

Wonem ämal i eim Sänntä ä Chnecht verlüffä isch, heter selber mösä chääsä. Im Urnerland hetter aber schu wider ä anderä bstellt ka. Der sig mitemä Taaräsagg ufem Buggel, woner dr Gwandluuser dinnä ka het, bim Gufler erschinä. Der sig gad am chääsä gsi.

Wo dr Urner grüässt heig, häg dr ander nüüt drgliichä tuä. Der Urner het am Gufler ä Wiil zuägluäget und do wider ä Versuäch undernuu. «Er wär ez ebä der Sänn, woner bstellt heig», heter verluutä luu. Aber dr Gufler hägnä aaknuurret: «Wännt einä wääresch, seitesches nüüd!»

Ich gläbä äs isch ä dr alt Gufler gsii, wo ämal Hei brichtet heig, moorä mösed all Chäs us Mülibach fort. Duä isches äso gsii, as fascht all Alpchääs vum Kantuu uf Glaris fürä chuu sind. De häd si mösä mit Ross und Wagä gu abholä. Aber gad äso vu eim Tag ufä anderä isch ächlä rabiat gsii. Z Glaris vornä häd si ä noch nüüt gwüsst und Fuärmä het mä ä noch keinä gfraget ka. Aber us Mülibach usä hägs gheissä, äs geb nüüt zmärtä, de Chääs mösed moorä all fort. Z Ängi und z Glaris häg mä do all Hebel i Bewegig gsetzt, as das ä gratä sig, ä wänn nüd gad all äso willig gsi siged. Ämal item, am Abed hägs kä Chääs mi im Mülibachtal hindä ka.

Dr ander Tag sig dr Sänntäpuur uf Engi fürä und häg d Muul- und Chlauäsüüch aagmeldt.

Wächter uf allnä Gräätä

Naa dener Süüch hättem de Chääs kä Mäntsch mi abkauft! Das sind schwirig Zytä gsii. Dr Kantuu het d Polizii ufbottä und diä het überal mösä Wachä hanästellä. Uf allnä Gräätä obä hets Wächter gii, wo kä Mäntsch mi häd derfä duräluu. Mä het ä Heidäangscht ka, de Süüch chännt sich noch überal verbreitä. Impfstoff we hüt, het mä noch nüd kännt und darum het mä de Tiär «durä gsüücht». Das heisst, mä hets bhaltä und ghofft, as nüd vil druus ganged.

Diä Tiär, wos im Muul ka häd sind armi Viicher gsi. De häd ettli Tag nüüt mi chännä fressä, wels nä d Huut im Muul inä und ä uf dr Zungä glööst het. Ä denä häd si dä että Grützsuppä gii oder mängmal gar mösä iiläärä. Diä, wos ä dä Chlauä ka häd, häd zwar noch chännä fressä, aber nümmä laufä. Da sind de Heuvorrätli uf denä Alpgädä bald uufbruucht gsi.

Die, wos überlebt heid, sind nanerä Wuchä, vierzechä Tag wider ächlä bchiimet, aber dr Nutzä isch für das Jaar futsch gsii. De häd doch liiberamänt ä kä Milch mi gii, und sind ä megeri gsii, as mä ä allä Chnochä hät chännä Hüät uufhänggä.

*Hansjakob Marti aus Matt ist Autor von Mundartgeschichten.