Die Kolumne «Convivenza» erscheint in der Regel am Montag in der «Südostschweiz» und in der romanischen Tageszeitung «La Quotidiana». Verfasst werden die Texte von verschiedenen mit dem Romanischen und Italienischen verbundenen Personen. Unterstützt wird das Projekt von der Sprachorganisationen Lia Rumantscha und Pro Grigioni Italiano.

141 Beiträge  141 Beiträge
26 Kommentare  26 Kommentare
466886 Leser  466886 Leser

Il pazient è malsaun – schizunt fitg malsaun

Jau sun grit, schizunt fitg grit. E quai cumbain che la chaussa na pertutga gnanc mai. Almain betg directamain. Evocà mia gritta han ils represchentants da l’Uffizi da sanadad dal Grischun. En sasez stattan quels gia dapi adina per il bun. Per il servetsch en favur da l’uman malsaun. Ma ussa vulan els far daners – cun umans malsauns.

Na, i n’è betg quai che Vus pensais ussa. Bun, ils custs da sanadad creschan ad in crescher gia dapi onns e chaschunan deficits senza fin. Ma ussa duai tut vegnir auter. Gea, ussa vegnan clients ritgs – uschia numn’ins ozendi ils pazients – carmalads en il Grischun. Betg mo cun ina medischina d’emprima qualitad, mabain surtut cun uschenumnadas purschidas da «premium». En la Clinica psichiatrica Beverin per exempel vul quai dir passentar in segiurn en in hotel da design da la classa da luxus (sin giavisch pon ins schizunt prender a tschains ina suita), ultra da quai cumpiglia il «Mentalva Resort und Spa» er indrizs da wellness e fitness. Tgirads vegnan qua superritgs cun indicaziuns sco depressiun, burn-out, attatgas da panica, schizofrenia e dependenza da substanzas.

Pauc auter èsi en l’Ospital chantunal a Cuira. Tgi che sto laschar far in’operaziun facultativa ed ha daners avunda, na duai betg mo survegnir ils megliers medis, mabain er anc pudair giudair tut il confort d’in servetsch da hotel sco quai ch’ins al chatta uschiglio mo en albierts da luxus – inclus in interpret, sch’i fa basegn. Tals servetschs, uschia argumenteschan las instituziuns da sanadad numnadas, genereschian alura ils francs necessaris e sminueschian ils deficits da las clinicas. 

Forsa ses jau gea en il fauss film. Ma fin ussa hai jau adina pensà ch’il sectur da sanadad svizzer saja ina gronda ovra da cuminanza e solidaritad. Cler ch’igl ha gia adina dà pazients privats e pazients assicurads per la partiziun generala. Ma en il center steva fin ussa bain adina l’idea che tuts duain survegnir la meglra assistenza medicinala pussaivla – l’accent met jau sin «medicinala».

Ed ussa? A quel che sa pajar vegnan ademplids tut ils giavischs. Bain empermettan las instituziuns numnadas sontgamain ch’ellas engaschian per questa purschida supplementara luxuriusa era dapli persunal. E tuttina vegn a restar en l’avegnir damain temp per tgirar la massa assicurada per la partiziun generala, perquai ch’il persunal da l’ospital sto s’occupar primarmain dals clients pretensius d’emprima classa. Jau spetg gia il di ch’il Russ che fa gist ina cura da dischintoxicaziun e che ha raps sco merda exprima il giavisch da mo pli vegnir tgirà d’ina tgirunza giuvna ed attractiva – perquai ch’el ha sco uschenumnà pajader cumplain il dretg d’in tractament spezial. Il pli tard en quel mument vegnin nus a savair il suandant: noss sectur da sanadad è malsaun. Schizunt fitg malsaun. Ed el dovra agid. Urgentamain.

Pieder Caminada è vice-schefredactur da la «Südostschweiz». El è creschì si a Glion en in ambient per gronda part tudestg e viva oz en la vischnanca rumantscha da Castrisch.

 

Der Patient ist krank – sehr krank sogar

Ich bin sauer, ziemlich sauer sogar. Dabei betrifft die Sache mich nicht einmal. Zumindest nicht direkt. Auslöser für meinen Ärger sind die Aushängeschilder des Bündner Gesundheitswesens. Eigentlich stehen diese seit jeher für das Gute. Für den Dienst am kranken Menschen. Aber jetzt will man so richtig Kasse machen – mit kranken Menschen.

Nein, es ist nicht das, was Sie jetzt denken. Gut, die Gesundheitskosten laufen seit Jahren aus dem Ruder und produzieren Defizite ohne Ende. Aber jetzt soll alles anders werden. Ja, jetzt werden reiche Klienten – so nennt man heutzutage Patienten – nach Graubünden gelockt. Nicht nur mit erstklassiger Medizin, sondern vor allem mit sogenannten «Premium»-Angeboten. In der Psychiatrischen Klinik Beverin zum Beispiel ist das gleichbedeutend mit einem Designhotel der Luxusklasse (auf Wunsch kann man sich sogar eine Suite mieten), ausserdem gehören Wellness- und Fitnessbereiche zum Angebot des «Mentalva Resort und Spa». Behandelt werden hier Superreiche mit Indikationen wie Depression, Burn-out, Panikstörung, Schizophrenie und Substanzabhängigkeit.

Nicht viel anders im Kantonsspital in Chur. Wer eine Wahloperation durchführen lassen muss und das nötige Kleingeld hat, soll nicht nur die besten Ärzte bekommen, sondern gleich auch noch nach allen Regeln der Kunst mit einem Hotelservice verwöhnt werden, wie man ihn sonst nur in Luxusherbergen bekommt – Dolmetscher inklusive, falls nötig. Das, so argumentiert man bei den genannten Gesundheitsinstitutionen, spüle dann die nötigen Fränkli in die Kasse und verringere die Defizite der Kliniken.

Vielleicht sitze ich ja im falschen Film. Aber bisher habe ich immer gedacht, das schweizerische Gesundheitswesen sei ein einziges grosses, solidarisches Gemeinschaftswerk. Natürlich gabs schon immer Privatpatienten und allgemein versicherte Patienten. Aber im Vordergrund stand bisher doch stets, dass alle die bestmögliche medizinische Betreuung erhalten sollen – mit Betonung auf «medizinisch».

Und jetzt? Wer zahlen kann, dem werden alle Wünsche von den Augen abgelesen. Dass die genannten Institutionen für dieses luxuriöse Mehrangebot auch entsprechend mehr Personal anstellen, das versprechen sie zwar treuherzig. Trotzdem wird für das allgemein versicherte Fussvolk künftig weniger übrig bleiben, weil das Spitalpersonal sich primär um die anspruchsvollen Premium-Class-Klienten kümmern muss. Ich warte bereits auf den Tag, an dem der schwerreiche Russe, der gerade eine Alkoholentziehungskur macht, den Wunsch äussert, nur noch von einer jungen, attraktiven Krankenschwester betreut zu werden – weil er als sogenannter Vollzahler Anrecht auf Sonderbehandlung hat. Spätestens dann wird uns klar werden: Unser Gesundheitswesen ist krank. Sehr krank sogar. Und es braucht Hilfe. Dringend.

Pieder Caminada ist stellvertretender Chefredaktor der «Südostschweiz». Er ist in Ilanz mehrheitlich deutschsprachig aufgewachsen und lebt heute im romanischen Castrisch.

  • Datum: 16.04.2012, 00:42 UHR
  • Webcode: 2005281
 

 

Gast
The content of this field is kept private and will not be shown publicly.

  • Web page addresses and e-mail addresses turn into links automatically.
  • Allowed HTML tags: <p> <a> <em> <strong> <cite> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd>
  • Lines and paragraphs break automatically.
  • Each email address will be obfuscated in a human readable fashion or (if JavaScript is enabled) replaced with a spamproof clickable link.

More information about formatting options

Speichern Vorschau

Sie erklären sich damit einverstanden, unseren Service weder für illegale Zwecke, noch zur Übermittlung von gesetzeswidrigen, belästigenden, beleidigenden, die Privatsphäre anderer verletzenden, missbräuchlichen, bedrohlichen, schädlichen, vulgären, obszönen, verleumderischen, zu beanstandenden oder anderweitig verwerflichen Inhalten oder von Material, welches das geistige Eigentum oder andere Rechte einer Person verletzt oder verletzen könnte, zu benützen. Ihr Kommentar kann auch auf Google und anderen Suchseiten gefunden werden.

suedostschweiz.ch entscheidet über die Veröffentlichung der Beiträge und führt darüber keine Korrespondenz.

Ihre Meinung ist uns wichtig!

Was halten Sie von diesem Artikel? Schreiben Sie in einem Kommentar Ihre Meinung dazu!

neuen Kommentar schreiben...
 

WEITERE BEITRÄGE ZUM THEMA

RSS

09.03.2012 15:09 UHR | 0 KOMMENTARE | 2,211 Leser

Avais Vus gugent ovs da dinosauriers? Pertge betg?

 

Da Claudia Cadruvi*/ANR

Jau emplenesch gugent ora questiunaris per studis scientifics. I ma dat in bun sentiment – il sentiment da pudair servir a la scienza. Sco Rumantscha han ins savens la chaschun d’emplenir ora questiunaris, pertge ils Rumantschs vegnan gea perscrutads ch’i tut schloppa.

mehr...

02.03.2012 21:00 UHR | 0 KOMMENTARE | 2,709 Leser

In laud al venerabel selectur

 

En sasez n’hai jau mai chapì il telefon – jau manegel co ch’el funcziuna tecnicamain. Jau era in uffant, cura che nus avain survegnì l’emprim telefon a chasa. Igl era simplamain in apparat nair cun in selectur che pendeva vi da la paraid. E cun quel pudev’ins telefonar ad insatgi tenor libra tscherna (sch’ils geniturs devan la lubientscha) ubain ch’insatgi telefonava ad ins (gliez funcziunava era senza la lubientscha dals geniturs). Pertge e co che quai funcziunava, na vuleva jau gnanc savair lezza giada. I bastava ch’i funcziunava.

mehr...

24.02.2012 20:26 UHR | 0 KOMMENTARE | 2,449 Leser

Inʼexcursiun da la dumengia

Quai è ussa mia 20avla columna. Jau hai svelt stuì guardar suenter tge che jau hai gia tut scrit – ed hai sentì che quest text qua è en sasez gea in pitschen giubileum. Mia emprima columna aveva descrit – avant var dus onns – il viadi da la damaun baud sco neopendularia da Cuira fin a la staziun principala da Turitg.

mehr...

17.02.2012 14:17 UHR | 0 KOMMENTARE | 3,261 Leser

Coabitazione coatta

La nostra, quella di cui si parla nella Costituzione e oggetto di questa rubrica, è una convivenza storica maturata positivamente attraverso i secoli. È cresciuta tanto da farne principio e perno di ogni discorso. A torto o a ragione ci piace citarla per definirci grigioni e sentirci depositari di un DNA particolare. Orgogliosi la sventoliamo agli ospiti o appena lasciamo i confini la presentiamo come biglietto da visita. Tuttavia negli ultimi tempi la carta di identità grigione, a cui tanto teniamo, sembra aver perso del suo smalto.

mehr...

10.02.2012 20:04 UHR | 2 KOMMENTARE | 2,957 Leser

Tgi che sa rumantsch sa dapli

L’anteriur slogan da reclama da Radiotelevisiun Svizra Rumantscha (RTR) «Tgi che sa rumantsch sa dapli» As è segir anc enconuschent. Vus vegnis ad avair vis ed udì el tantas giadas. Essas Vus però era gia As dumandà tge che quest slogan da reclama ans vul transmetter? Jau hai fatg inqual ponderaziun ed hai stuì constatar che quest slogan è propi adattà per nossa lingua.

mehr...

03.02.2012 19:10 UHR | 0 KOMMENTARE | 3,146 Leser

Co che jau sun vegnida cugliunada

Co m’ha quai mo pudì capitar? Jau sun bain mezza schurnalista! Jau enconusch ils trics per vegnir ad infurmaziuns ed jau sai da tge che dependa ina buna story! Ed ussa crod jau mezza en la trapla d’in schurnalist. Tge vargugna! Ma stop, jau stoss cumenzar a l’entschatta per declerar tge ch’è insumma capità.

mehr...

27.01.2012 20:10 UHR | 0 KOMMENTARE | 3,440 Leser

Vacanzas cun Marian, Sophie, Rebecca ed Iny

Enconuschais Vus Rebecca Gablé, Iny Lorentz, Sophie Kinsella u Marian Keyes? Jau na las enconusch betg persunalmain, ma jau hai passentà bleras uras cun lur cudeschs. Las quatter auturas scrivan romans istorics e nova litteratura da divertiment per dunnas.

mehr...

23.01.2012 06:00 UHR | 2 KOMMENTARE | 3,536 Leser

Cura che bun n’è tuttenina betg pli bun

Vus essas in bun uman. Per cas che Vus, chara lectura e char lectur, avessas da remartgar ussa che Vus na sajas betg senza sbagls e mendas, n’è quai per mai tuttina nagin motiv da midar opiniun. Vus essas in bun uman. Basta.

mehr...

16.01.2012 01:00 UHR | 0 KOMMENTARE | 5,448 Leser

Ils sabis da l’Orient èn lunsch lunsch davent

Oz è il termin da consegna da questa columna. Oz è ils 6 da schaner u sco quai che nus schain «Bavania». Jau hai lavurà, cumprà en, nettegià e sun – ditg sinceramain – prest puspè uschè lunsch sco avant in’emna – damai en l’onn vegl.

mehr...

08.01.2012 20:00 UHR | 0 KOMMENTARE | 2,478 Leser

Tempo di berretti

I berretti mi sono sempre piaciuti. Non solo perché tengono calda la testa, ma possono essere  morbidi, colorati e molto originali. Il primo di cui mi ricordo, era rosso con due prolungamenti da chiudere con un bottone sotto il mento.

mehr...

23.12.2011 20:37 UHR | 0 KOMMENTARE | 6,662 Leser

Nadal – la festa da la cuminanza e da l’amur

18.12.2011 23:00 UHR | 0 KOMMENTARE | 2,433 Leser

Suenter il taschair penibel cloman tuts «hurra!»

«Tge taschair penibel», aveva remartgà in schurnalist sper mai. Igl era durant la sessiun d’october. Nus sesevan sin la tribuna dal Cussegl grond. En sala aveva il president da la cumissiun da gestiun gist motivà in credit supplementar da 150 000 francs.

mehr...

09.12.2011 20:14 UHR | 1 KOMMENTARE | 2,584 Leser

Pertge che jau na sun betg daventà in scheni

Mia vita è ina vita da las schanzas manchentadas. Ma betg chapi mai fallà: Jau na vi betg Vossa cumpassiun. I n’è dentant era betg unicamain mia «culpa» ch’igl è vegnì uschia. Igl avess numnadamain era pudì vegnir tut auter.

mehr...

02.12.2011 20:30 UHR | 0 KOMMENTARE | 3,650 Leser

Chau ad aut e (tegnair) tras!

L’enviern stat avant porta. Era sch’i n’ha qua lunsch enturn nagina naiv. Persuenter hai bler sulegl. Quai che concerna il sulegl vai propi extrem bain cun nus, en quest reguard na pudain nus franc betg ans lamentar.

mehr...

28.11.2011 01:00 UHR | 0 KOMMENTARE | 2,226 Leser

«Mattas na san betg far quints»

Mia figlia m’ha vilentà onns ora. «Jau sun ina matta e mattas na san betg far quints.» Mintga giada ch’ella scheva quai, gieva jau bunamain si e da tetg ora. Jau mezza era adina stada buna en matematica. Igl era stà mes rom preferì. En matematica stueva jau far pauc u nagut ed aveva tuttina ina nota suffizienta.

mehr...

18.11.2011 20:18 UHR | 0 KOMMENTARE | 3,793 Leser

«Arricchiamoci delle nostre reciproche differenze»

Quando il poeta e scrittore francese Paul Valéry formulò per la prima volta questo suo celebre aforisma, certamente non pensava alla realtà multiculturale e multilinguistica del Cantone dei Grigioni; tuttavia ancora oggi, in un altro tempo e in un altro contesto, il suo messaggio può risultare attuale e carico di significato.

mehr...

11.11.2011 20:00 UHR | 0 KOMMENTARE | 2,772 Leser

I n’è betg anc Nadal, sapperlot!

Igl è bunamain stà in schoc, cura che jau sun entrada in di d’october en butia ed hai vesì la nova offerta: pitschens Son Niclads da tschigulatta, chalenders d’advent, pizieutas e giugarets che chantan Jingle Bells, cura ch’ins smatga sin in buttun.

mehr...

04.11.2011 20:01 UHR | 0 KOMMENTARE | 2,947 Leser

Ristgar la sanadad pervi d’intgins bustabs?

Forsa èsi meglier, sche las scolas rumantschas turnan als idioms. Quai è stada mia emprima reacziun, cura ch’jau hai udì che la presidenta communala da Castrisch prendia congedi pervi da la «discussiun» davart il rumantsch grischun. La presidenta aveva beneventà a sias uras d’introducir la lingua cuminaivla en scola. Quai è vegnì cumbattì a moda uschè vehementa che la situaziun n’era betg pli supportabla.

mehr...

28.10.2011 19:11 UHR | 0 KOMMENTARE | 2,266 Leser

In assassinat en sia entira curtadad

In sentiment malempernaivel aveva jau gia avant. Intgins scolars da la scola claustrala da Mustér avevan numnadamain raquintà ch’i vegnia mussà in terribel assassinat en il film da la sonda saira en la sala da teater da la scola. In assassinat en tut ils detagls. A mai na plascheva quai betg. Gia il patratg vidlonder ma fascheva snuizis. Ed jau crai che jau n’era betg il sulet.

mehr...

21.10.2011 18:11 UHR | 0 KOMMENTARE | 2,913 Leser

Plantas-erica e spots da reclama

Avant in temp hai jau scrit en ina columna che jau e mes um na fetschian naginas vacanzas la stad. Noss temp da viagiar preferì è l’atun. Anc ina giada tancar sulegl ed energia per il lung enviern – per far frunt a la fradaglia.

mehr...

Communityticker

Community

Marktplätze

Top-Deals

Wertgutschein für eine Medizinische Massage, Manuelle Lymphdrainage, Therapeutische Behandlung oder Naturheilkundliche Therapie, Phytotherapie etc. (120 Minuten)
CHF 120.-
CHF 240.-
mehr
Das Hüpfvergnügen für Groß und Klein - Trampolin (426 cm Ø) mit Sicherheitsnetz inklusive Versand
CHF 459.-
CHF 929.-
mehr
Den ganzen Abend oder Nachmittag Billard spielen (max. 4 Personen) und dazu ein Getränk pro Person
CHF 33.-
CHF 82.-
mehr
Südostschweiz Newmedia AG - Die TYPO3 und Drupal Web-Agentur für Ihre professionelle Website